Τα δέκα άγνωστα αριστουργηματικά αρχαία θέατρα

Το θέατρο της Γιτάνης πρώτο μεταξύ αυτών !!!!

Πηγή:  http://www.thetoc.gr/politismos/article/ta-deka-agnwsta-aristourgimatika-arxaia-theatra

Άρθρο της: 

Το Διάζωμα μας αποκαλύπτει δέκα αρχαία θέατρα σε όλη την Ελλάδα, τα οποία ήρθαν πρόσφατα στο φως και βρίσκονται σε όλη την Ελλάδα από την Κρήτη μέχρι τη Θράκη

Συνήθως όταν ακούμε αρχαίο θέατρο στο νου μας έρχεται κάτι περίοπτο και σπουδαίο. Σκεφτόμαστε αυτονόητα τα μεγάλα επικά θέατρα, την Επίδαυρο και τη Δωδώνη. Αυτό είναι ένα μόνο μέρος της εικόνας. Στη χώρα μας υπάρχουν 125 αρχαία θέατρα, τα οποία δε θα γνωρίζαμε και ίσως δε θα είχαν έρθει ποτέ στο φως αν το Διάζωμα, και η επιμονή του Σταύρου Μπένου δεν τα είχαν φέρει στην επιφάνεια και δεν τα διέσωζαν.

Το Διάζωμα από το 2008 που ιδρύθηκε και μετά από δέκα ολόκληρα χρόνια εργασίας που προηγήθηκαν κατάρτισε το πρώτο «κτηματολόγιο» των θεάτρων, ένα «θεατρολόγιο» το οποίο μπορείτε να δείτε στο Πανόραμα των θεάτρων στο site του Διαζώματος και να πάρετε κάθε σχετική πληροφορία, για την κατάσταση και την φάση αποκατάστασης στην οποία βρίσκεται. Με τον Σταύρο Μπένο συναντηθήκαμε για να μας μιλήσει για την αξία αυτών των «Μικρών Κοχυλιών» όπως τα αποκαλεί που πολλά από αυτά σαν από θαύμα, φανερώνονται σε μια απομακρυσμένη, ίσως «ασυνάρτητη» επαρχία και περιοχή.

Σταύρος Μπένος
Σταύρος Μπένος

«Αυτά τα δέκα θέατρα δεν τα ξέραμε», λέει ο Σταύρος Μπένος, «γιατί πολλά από αυτά δε ήταν στο φως. Αποστολή του Διαζώματος δεν είναι ο κόσμος των γνωστών μνημείων, αλλά των άγνωστων. Που πρέπει να γίνει γνωστός. Γιατί στα μνημεία δεν υπάρχουν αξιολογήσεις. Δεν υπάρχουν περίοπτα θέατρα, είναι όλα σημαντικά. Στο Διάζωμα λοιπόν  θέλουμε να έχουμε μια δουλειά ολιστική στο κομμάτι  της κληρονομιάς μας που είναι αθέατο> Θέλουμε να το βγάλουμε στο φως και είναι συγκλονιστική η συμμετοχή όλων των δυνάμεων που συμμετέχουν στο Διάζωμα.

Το δικό μου δόγμα είναι ότι πας από την μεγάλη εικόνα στη μικρή. Έτσι, πρώτα φτιάξαμε το πανόραμα, καταγράψαμε τα θέατρα και μετά αρχίσαμε να ασχολούμαστε με το καθένα ξεχωριστά. Αυτά τα δέκα θέατρα τα διαλέξαμε γιατί έχουν όλα την ταυτότητα του σχετικού ίσως και του τελείως άγνωστου. Είναι και μια γεωγραφική κατανομή γιατί βρίσκονται σε όλη τη χώρα. Ξεκινάμε από την Κρήτη και φτάνουμε στη Θράκη».

 

Θέατρο Γιτάνων
Θέατρο Γιτάνων

Αρχαίο θέατρο Γιτάνων: Το αρχαίο θέατρο των Γιτάνων βρίσκεται στη Γιτάνη του Δήμου Φιλιατών, στον νομό Θεσπρωτίας. Κτίστηκε στα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ., εποχή αυξημένης οικοδομικής δραστηριότητας στην Ήπειρο, ιδιαίτερα επί της βασιλείας του Πύρρου, και περίοδο άνθισης της Γιτάνης. Καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 167 π. Χ.

 

Αρχαίο Θέατρο Γιτάνων
Αρχαίο Θέατρο Γιτάνων

Το θέατρο είναι κτισμένο στο κατώτερο επίπεδο του οικισμού, έξω από τα τείχη, και προστατεύεται από προτείχισμα. Επιπλέον φυσική προστασία προσφέρει ο ποταμός Καλαμάς προς τον οποίο είναι προσανατολισμένο. Φαίνεται ότι το θέατρο κτίστηκε εξαρχής λίθινο και ως υλικό κατασκευής χρησιμοποιήθηκε κυρίως ο λευκός ασβεστόλιθος. Η ορχήστρα σχηματίζει πλήρη κύκλο. Η σκηνή είναι ένα ορθογώνιο λίθινο κτίσμα. Στο εσωτερικό της αποκαλύφθηκε πεσσοστοιχία, αποτελούμενη από επτά ορθογώνιους πεσσούς, η οποία θα στήριζε την οροφή του σκηνικού οικοδομήματος. Στο κέντρο της σκηνής υπάρχει ένα θυραίο άνοιγμα, από το οποίο θα έμπαιναν οι ηθοποιοί. Στην πρόσοψη της σκηνής διαμορφώνεται προσκήνιο του οποίου ο στυλοβάτης σώζεται. Στις δύο πλευρές της σκηνής υπήρχαν τετράγωνα παρασκήνια.

Θέατρο Καλυδώνας
Θέατρο Καλυδώνας

 

Θέατρο Καλυδώνας
Θέατρο Καλυδώνας

 Αρχαίο θέατρο Καλυδώνας: Το αρχαίο θέατρο της Καλυδώνας βρίσκεται κοντά στο Ευηνοχώρι του Δήμου Μεσολογγίου. Το μνημείο ήλθε στο φως κατά τη διάρκεια των εργασιών κατασκευής της Εθνικής Οδού Αντιρρίου-Ιωαννίνων στην ανατολική κλιτύ του λόφου του Λαφρίου ή Λαφριαίου, όπου βρίσκεται το ιερό της Αρτέμιδος Λαφρίας και του Απόλλωνος Λαφρίου. Η πρωιμότερη χρήση του χώρου ήταν ίσως για κάποια μυστηριώδη λατρεία. Αυτό εξηγεί και την τετράγωνη κάτοψη της ορχήστρας. Όταν αργότερα κρίθηκε απαραίτητη η κατασκευή θεάτρου, τότε επεκτάθηκαν οι σειρές των εδωλίων.

 

Αρχαίο θέατρο Κασσώπης
Αρχαίο θέατρο Κασσώπης

 

Αρχαίο θέατρο Κασσώπης:
Αρχαίο θέατρο Κασσώπης:

Αρχαίο θέατρο Κασσώπης: Σε χώρο κάτω από τη βορειοδυτική ακρόπολη της Κασσώπης, με απρόσκοπτη θέα στη χερσόνησο της Πρέβεζας, τον Αμβρακικό κόλπο, το Ιόνιο πέλαγος, τη Λευκάδα και τα ακαρνανικά όρη, κατασκευάστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. το μεγάλο Θέατρο της πόλης.

Το κοίλο, που χωρίζεται από ενδιάμεσο διάζωμα σε δύο τμήματα με είκοσι τέσσερις σειρές λίθινων εδωλίων κάτω και δώδεκα σειρές επάνω αντίστοιχα. Έντεκα κλίμακες διαιρούσαν το κοίλο σε δέκα κερκίδες, με τις δύο ακρινές να έχουν το μισό πλάτος από τις υπόλοιπες. Η σκηνή είναι ορθογώνια και πλαισιώνεται από δύο παρασκήνια, που προεξείχαν εκατέρωθεν προς την ορχήστρα, μεταξύ των οποίων αναπτύσσεται το προσκήνιο με έξι κίονες στην πρόσοψή του. Η χωρητικότητα του Θεάτρου υπολογίζεται σε 5.000 – 6.000 θεατές.

Θέατρο Γόρτυνας
Θέατρο Γόρτυνας

 

Θέατρο Γόρτυνας
Θέατρο Γόρτυνας

 Ρωμαϊκό θέατρο Γόρτυνας: Το ρωμαϊκό θέατρο της Γόρτυνας είχε λαξευτεί στη ΝΑ πλαγιά του λόφου της Ακρόπολης. Τα δύο άκρα του κοίλου στηρίζονταν από θολωτές κατασκευές. Εντός του εξωτερικού τοίχου και πάνω από την ανώτερη κερκίδα υπήρχε κυκλικός διάδρομος με κιονοστοιχία και ένας πλατύτερος διάδρομος που χώριζε το ανώτερο διάζωμα από το κατώτερο. Οι πληροφορίες μας σχετικά με το σκηνικό οικοδόμημα, το οποίο πιθανότατα καταστράφηκε κατά τον 19ο αιώνα, προέρχονται από τις περιγραφές του Onorio Belli. Το Μεγάλο Θέατρο της Γόρτυνας ανασκάπτεται εκ νέου από το 2008. Οι ανασκαφικές εργασίες δίδουν νέα πολύτιμα στοιχεία για την τεκμηρίωση του θεάτρου, κυρίως για τη μορφή του κοίλου και του σκηνικού οικοδομήματος. Το κοίλο χωρίζεται μέσω διαδρόμων σε τρία τμήματα. Το κάτω διάζωμα σώζεται σε αρκετά καλή μορφή, όπως και ο περιμετρικός διάδρομος (διάζωμα) μεταξύ του κάτω και του μεσαίου τμήματος του κοίλου. Σώζεται πολύ καλά, επίσης, και ο τοίχος που στήριζε το διάδρομο και ο αγωγός απορροής των ομβρίων υδάτων.

Θέατρο Καρθαίας Κέας
Θέατρο Καρθαίας Κέας

 

Θέατρο Καρθαίας Κέας
Θέατρο Καρθαίας Κέας

 Αρχαίο θέατρο Καρθαίας Κέας: Το αρχαίο θέατρο της Καρθαίας στην Κέα εντοπίζεται στα ριζά της νότιας κλιτύος της Άσπρης Βίγλας, στην κοιλάδα του Βαθυποτάμου. Είναι κατασκευασμένο στις υπώρειες της ακρόπολης της αρχαίας πόλης σε φυσικό κοίλο του λόφου και χρονολογείται στην ελληνιστική περίοδο. Πρόκειται για ένα μικρό θέατρο (χωρητικότητας 2.000 θεατών) απλής κατασκευής, ενταγμένο στη μορφολογία της περιοχής. Πιθανότατα εμφάνιζε την τριμερή χαρακτηριστική  διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων: κοίλο, ορχήστρα, σκηνικό οικοδόμημα. Η θέση του είναι γνωστή ήδη από το 1812. Μέχρι σήμερα έχουν γίνει περιορισμένες ανασκαφικές τομές, το 1965, την περίοδο 1987-1991, οι οποίες έχουν φέρει στο φως τμήμα δύο κερκίδων και δύο κλιμάκων από το κοίλο του.

 

Αρχαίο Θέατρο Μικροθηβών
Αρχαίο Θέατρο Μικροθηβών

 

Αρχαίο θέατρο Μικροθηβών
Αρχαίο θέατρο Μικροθηβών

Αρχαίο θέατρο Φθιωτίδων Θηβών:Το αρχαίο θέατρο των Φθιωτίδων Θηβών βρίσκεται ανατολικά του σημερινού χωριού Μικροθήβες του δήμου Νέας Αγχιάλου. Το μνημείο διαθέτει την τριμερή χαρακτηριστική διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων (κοίλο, ορχήστρα και σκηνικό οικοδόμημα) και έχει υποστεί εκτεταμένη ανακατασκευή στα Ρωμαϊκά χρόνια. Με μέγιστη χωρητικότητα 3.000 θεατών, το θέατρο φιλοξενούσε παραστάσεις αρχαίου δράματος, μουσικούς αγώνες και κατά τη Ρωμαϊκή Εποχή θηριομαχίες και αγώνες μονομάχων. Το μνημείο εντοπίστηκε το 1992  στα πλαίσια ενός έργου του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας.

Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας
Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας

 

Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας
Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας

Αρχαίο θέατρο Μαρώνειας: Το αρχαίο θέατρο της Μαρώνειας βρίσκεται στα νότια του ομώνυμου χωριού, στην τοποθεσία «Καμπάνα» του νομού Ροδόπης. Βρίσκεται μέσα στον οχυρωματικό περίβολο της αρχαίας Μαρώνειας και έχει τρεις οικοδομικές φάσεις. Το θέατρο κτίστηκε στην πρώιμη ελληνιστική περίοδο. Στην πρώτη ρωμαϊκή φάση οικοδομήθηκε η σκηνή και το προσκήνιο και καλύφθηκαν οι αποχετευτικοί αγωγοί. Στην τελευταία υστερορωμαϊκή φάση, η ορχήστρα μετατράπηκε σε αρένα. Η χωρητικότητά του έφθανε τους 1200 – 1300 θεατές. Ένα από τα χαρακτηριστικά  αυτού του μνημείου είναι το εξαιρετικό δίκτυο αποχέτευσης.

Αρχαίο Θέατρο Μίεζας
Αρχαίο Θέατρο Μίεζας

 

Αρχαίο Θέατρο Μίεζας
Αρχαίο Θέατρο Μίεζας

Αρχαίο θέατρο Μίεζας: Είναι μια θεατρική κατασκευή με ανάμικτα στοιχεία ελληνικού και ρωμαϊκού θεάτρου, αποτελούμενη από χωμάτινη ορχήστρα (κονίστρα), κοίλο, διαμορφωμένο στην πλαγιά λόφου με βαθμίδες καθισμάτων από πωρόλιθο και λίθινο κτίριο σκηνής. Το θέατρο ανήκει στη ρωμαϊκή περίοδο, όμως η επικράτηση ελληνιστικών στοιχείων αποτελεί ένδειξη πρωιμότητας και το τοποθετεί σε μια εποχή που δεν έχει οριστικοποιηθεί  ακόμη ο τύπος του ρωμαϊκού θεάτρου.

 

Θέατρο Πλατιάνας
Θέατρο Πλατιάνας
Θεατρο Πλατιάνας
Θεατρο Πλατιάνας

Αρχαίο θέατρο Πλατιάνας: Το αρχαίο θέατρο της Πλατιάνας είναι χτισμένο στην ανατολική απόληξη του όρους Λαπίθα, στα νότια της ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Κρεστένων – Ανδρίτσαινας του  Νομού Ηλείας. Το μνημείο χρονολογείται σε δύο φάσεις: το κοίλο του στον 4ο αι. π.Χ., ενώ το σκηνικό οικοδόμημα στο 245 π.Χ. Το θέατρο παρουσιάζει την τριμερή χαρακτηριστική διάρθρωση των ελληνιστικών θεάτρων: κοίλο, ορχήστρα και σκηνικό οικοδόμημα και έχει σήμερα τη μορφή μεγάλου ερειπιώνα. Αποτελεί το δεύτερο σωζόμενο μνημείο της συγκεκριμένης κατηγορίας στο Νομό Ηλείας, μετά από το θέατρο της αρχαίας Ήλιδας.

Αρχαίο θέατρο Καβιρείου Θήβας
Αρχαίο θέατρο Καβιρείου Θήβας
Αρχαίο Θέατρο Καβιρείου Θήβας
Αρχαίο Θέατρο Καβιρείου Θήβας

Αρχαίο θέατρο Καβιρείου Θήβας: Το θέατρο είναι κτισμένο στην πλαγιά ενός χαμηλού φυσικού υψώματος στο ιερό των Καβίρων. Το θέατρο και το ιερό ήταν στενά συνδεδεμένα μεταξύ τους και το τελευταίο εξυπηρετούσε την παρακολούθηση των «δρωμένων» που σχετίζονταν με τη μύηση των πιστών. Η αρχαιότερη χρονολογείται στο 200-150 π.Χ. Η δεύτερη, στην οποία ανήκουν τα διατηρούμενα σήμερα εδώλια, είναι ρωμαϊκή (50- 100 π.Χ.). Από τις δώδεκα σειρές εδωλίων που είχε το θέατρο κατά την εποχή της κατασκευής του, σήμερα διατηρούνται μόλις έξι, διατεταγμένες σε έντεκα κερκίδες. Επειδή από τη σκηνή δε βρέθηκε κανένα ίχνος, θεωρείται πιθανό ότι ως σκηνικό οικοδόμημα χρησιμοποιούσαν την πρόσοψη της δυτικής πτέρυγας του ναού. Μεταξύ του κοίλου και του ναού βρισκόταν η κυκλική ορχήστρα, με διάμετρο 26 μ. Στο κέντρο της ορχήστρας υπήρχε βωμός.

Παχυσαρκία: Στατιστικά στοιχεία και τρόποι αντιμετώπισης

Παχυσαρκία

Στατιστικά στοιχεία και τρόποι αντιμετώπισης

της Φέννιας Μπόρα

Παχυσαρκία ορίζεται ως το υπερβολικό βάρος που παρουσιάζει κίνδυνο για την υγεία λόγω του υψηλού ποσοστού του σωματικού λίπους. Ο πιο κοινός όρος που χρησιμοποιείται από τους επιστήμονες είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), ο οποίος είναι ένας μοναδικός αριθμός που αξιολογεί το βάρος ενός ατόμου σε σχέση με το ύψος (βάρος / ύψος2, όπου  το βάρος εκφράζεται σε κιλά και ύψος σε μέτρα). Με βάση την ταξινόμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, οι ενήλικες με ΔΜΣ = 25-30 ορίζονται ως υπέρβαροι, και τα άτομα με ΔΜΣ = 30 και άνω ορίζονται ως παχύσαρκοι. Η ταξινόμηση αυτή μπορεί να μην είναι κατάλληλοι για όλες τις ομάδες πληθυσμού, καθώς υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την ηλικία. Για παράδειγμα, τα όρια για τους ενήλικες δεν είναι κατάλληλα για να ορίσουν την παχυσαρκία στα παιδιά. Συγκεκριμένα διαγράμματα και καμπύλες ανάπτυξης είναι ο πιο έγκυρος τρόπος να ανιχνεύσουμε την παιδική παχυσαρκία.

Στατιστικά στοιχεία

Όλοι μας έχουμε ακούσει κατά καιρούς ότι χώρες όπως η Αμερική, ο Καναδάς και η Μεγάλη Βρετανία έχουν τα υψηλότερα επίπεδα παχυσαρκίας και μάλιστα της παιδικής παχυσαρκίας. Και όντως αυτό είναι μια πραγματικότητα. Σύμφωνα, όμως, με μια νέα έκθεση που δημοσιεύθηκε από το Περιφερειακό Γραφείο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη, το υπερβολικό βάρος είναι τόσο συχνό φαινόμενο που κινδυνεύει να γίνει ένα νέο πρότυπο στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Για παράδειγμα,  έως το 27% των παιδιών που βρίσκονται στην ηλικία των 13 ετών και το 33% των παιδιών που είναι 11ετών είναι υπέρβαρα.

Μεταξύ των 11χρονων παιδιών (αγόρια και κορίτσια), το ποσοστό των υπέρβαρων ήταν υψηλότερο στην Ελλάδα (33%), την Πορτογαλία (32%), την Ιρλανδία (30%) και την Ισπανία (30%) και το χαμηλότερο στην Ολλανδία (13%) και την Ελβετία (11%).

Τρόποι αντιμετώπισης

Πώς θα μπορούσαμε, λοιπόν, να μειώσουμε τα περιστατικά παχυσαρκίας;

Το πιο σημαντικό που πρέπει να σκεφτούμε αρχικά είναι η πρόληψη της παχυσαρκίας και του υπερβολικού βάρους, καθώς και των συναφών μη μεταδοτικών ασθένειών. Το οικογενειακό και το κοινωνικό περιβάλλον έχουν θεμελιώδη σημασία στη διαμόρφωση των επιλογών των ανθρώπων, καθιστώντας την τακτική σωματική δραστηριότητα  και την επιλογή πιο υγιεινών τροφίμων και ως τις ευκολότερες λύσεις μείωσης των περιστατικών παχυσαρκίας. Η επίτευξη του πιο πάνω αποτελέσματος απαιτεί, βεβαίως, την καθοδήγηση κάποιου ειδικού διαιτολόγου – διατροφολόγου.

Σε ατομικό επίπεδο, είναι απαραίτητο να:

  • Περιορίσουμε την πρόσληψη ενέργειας από το σύνολο των λιπών και των σακχάρων.
  • Αυξήσουμε την κατανάλωση φρούτων και ωμών λαχανικών, καθώς επίσης και των οσπρίων, δημητριακών ολικής άλεσης και ανάλατων ξηρών καρπών.
  • Επιλέξουμε την τακτική σωματική δραστηριότητα (60 λεπτά την ημέρα για τα παιδιά και 150 λεπτά την εβδομάδα για τους ενήλικες).

Σε κοινωνικό επίπεδο, είναι σημαντικό να:

  • Υποστήριξουμε και να βοηθήσουμε τις ευπαθείς ομάδες ατόμων (φτωχούς, άτομα με ειδικές ανάγκες κλπ) με τη βοήθεια και τη συνεργασία δημόσιων και ιδιωτικών φορέων.

Η βιομηχανία τροφίμων μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της υγιεινής διατροφής μέσα από:

  • τη μείωση του λίπους, ζάχαρης και αλατιού στα επεξεργασμένα τρόφιμα.
  • την εξασφάλιση των υγιεινών και θρεπτικών επιλογών ώστε να είναι διαθέσιμες και προσιτές σε όλους τους καταναλωτές.
  • την προβολή υπεύθυνης και σωστής διαφήμισης υγιεινών τροφίμων, ιδίως εκείνων που απευθύνονται σε παιδιά και εφήβους.

Οι εταιρείες με μεγάλο αριθμό απασχολουμένων είναι σκόπιμο να παρέχουν

  • την εξασφάλιση της διαθεσιμότητας των υγιεινών επιλογών τροφίμων (κυλικεία κ.λ.π.), αλλά και της τακτική σωματικής δραστηριότητας στο χώρο εργασίας.

 

Βιβλιογραφία

World Health Organisation, 2014. New WHO analysis shows alarming rates

of overweight children. [online].

http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0013/243400/New-WHO-analysis-shows-alarming-rates-of-overweight-children.pdf [Accessed 7 November 2015].

World Health Organisation, 2015. Obesity – Data and statistics. [online]. http://www.euro.who.int/en/health-topics/noncommunicable-diseases/obesity/data-and-statistics. [Accessed 30 October 2015].

Είναι απαραίτητη η καρδιολογική εκτίμηση πριν από τη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες;

Είναι απαραίτητη η καρδιολογική εκτίμηση πριν από τη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες;

Χρήστος Ντέλλος – Καρδιολόγος

Πηγή: http://www.ntellos.gr/index.php/arthra/athlitismos/aparaititi-kardiologiki-ektimisi-athlitikes-drastoriotites

Ο προαθλητικός καρδιολογικός έλεγχος σε όλες τις ηλικίες έχει προσλάβει μεγάλη έκταση τα τελευταία χρόνια, κυρίως εξ αιτίας της μεγάλης δημοσιότητας περιστατικών αιφνίδιου θανάτου στην άθληση. Ο προαθλητικός έλεγχος επομένως έχει σαν πρώτο στόχο την πρόληψη του αιφνίδιου θανάτου στη διάρκεια σωματικής άσκησης. Επίσης όμως σκοπός του προαθλητικού ελέγχου είναι και η διάγνωση παθολογικών καταστάσεων που δεν αποκλείουν την πλήρη ή με περιορισμούς αθλητική δραστηριότητα, αλλά απαιτούν ειδικές προφυλάξεις και παρακολούθηση.

Ο αιφνίδιος θάνατος στη διάρκεια αθλητικής δραστηριότητας ή και γενικότερα φυσικής άσκησης αποτελεί ένα σπάνιο (1:100000 αθλητές ανα έτος)  αλλά ιδιαίτερα τραγικό γεγονός, καθώς αφορά συνήθως άτομα νεαρής ηλικίας και σε άριστη φυσική κατάσταση. Σε κάθε περίπτωση, εκτός από τη βαθειά οδύνη της οικογένειας, προκαλείται δικαιολογημένα γενικότερη αίσθηση , συγκίνηση και ανησυχία. Ο φόβος ενός τέτοιου καταστροφικού περιστατικού έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια σε μια αλματώδη αύξηση της προσέλευσης στα καρδιολογικά ιατρεία για προληπτικό καρδιολογικό έλεγχο. Γονείς, δάσκαλοι, γυμναστές σχολείων και γυμναστηρίων ,καθώς και προπονητές αθλητικών συλλόγων, συχνά απαιτούν ετήσια καρδιολογική εξέταση για να επιτρέψουν τη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες. Ιδιαίτερα προβληματισμένοι επίσης είναι και οι παιδίατροι που όλο και συχνότερα αρνούνται να συμπληρώσουν τα «Δελτία Υγείας» των παιδιών εάν δεν προηγηθεί καρδιολογική εξέταση. Η ύπαρξη αθώων φυσημάτων στην πλειονότητα των παιδιών και εφήβων δημιουργεί ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία και σύγχυση, με αποτέλεσμα τεράστιος αριθμός νέων να υποβάλλονται, συχνά ανά έτος, σε καρδιολογική εξέταση. Είναι όμως τόσο εύκολη δουλειά, όσο από πρώτη ματιά φαίνεται, η συμπλήρωση ενός τέτοιου <<πιστοποιητικού>>; Δυστυχώς, από τη διεθνή βιβλιογραφία αλλά και την εμπειρία όσων ασχολούνται συστηματικά με το θέμα, η απάντηση είναι πως όχι. Σ’ ένα πολύ μικρό ποσοστό αιφνίδιων θανάτων στην άθληση υπήρχε διάγνωση ή υποψία καρδιακής νόσου στον ιατρικό έλεγχο πού προηγήθηκε. Από την άλλη μεριά, είναι πολύ συχνό το φαινόμενο της «υπερδιάγνωσης» που μπορεί να δημιουργήσει άγχος και ανασφάλεια στον αθλούμενο και την οικογένειά του ή και να καταστρέψει την καριέρα ενός αθλητή.
O  προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος νέων ατόμων δεν πρέπει να θεωρείται εξέταση ¨ρουτίνας¨. Απαιτείται : 
1ον   οικογενειακό ιστορικό: καρδιακή  νόσος  ή  αιφνίδιος θανάτος σε ηλικία < 50 ετών,
2ον Ατομικό ιστορικό: συγκοπτικά επεισόδια, αρρυθμίες ή αίσθημα πόνου και δυσφορίας κατά  ή μετά την άσκηση.
Λήψη αναβολικών , «συμπληρωμάτων» αγνώστου συστάσεως ή απαγορευμένων ουσιών.
3ον  Προσεκτική κλινική εξέταση: Λήψη αρτηριακής πίεσης, ψηλάφηση μηριαίων, προσεκτική ακρόαση, αναζήτηση σημείων συνδρόμου Marfan (ιδιαίτερη προσοχή στους  υψηλόσωμους αθλητές). 

Όπου υπάρχουν ενδείξεις πιθανής καρδιακής νόσου ο έλεγχος θα πρέπει να συμπληρώνεται με υπερηχοκαρδιογράφημα, ή και  δοκιμασία κόπωσης και καταγραφή Holter.
Από την άλλη μεριά πρέπει να τονισθεί ότι η ύπαρξη ενός καρδιακού «φυσήματος» στην παιδική και εφηβική ηλικία είναι ένα ιδιαίτερα συχνό και στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων αθώο εύρημα.
Ο καρδιολόγος πρέπει να γνωρίζει τις μεταβολές που παρατηρούνται στην <<αθλητική καρδιά>>, εκείνες δηλαδή που οφείλονται στην προσαρμογή της καρδιακής λειτουργίας στις αυξημένες απαιτήσεις που προκαλεί η συστηματική άθληση. Πρέπει επίσης να γνωρίζει τα αίτια που προκαλούν αιφνίδιο θάνατο στη διάρκεια σωματικής άσκησης και τις σύγχρονες διαγνωστικές δυνατότητες και επιλογές σε κάθε περίπτωση. Ακόμα θα πρέπει να είναι σε θέση να δώσει συμβουλές για το επιτρεπτό επίπεδο άσκησης σε κάθε καρδιακό νόσημα, σύμφωνα με τις συστάσεις (recommendations) της διεθνούς βιβλιογραφίας.

Η  << αθλητική  καρδιά >>

Η καρδιά του αθλητή υφίσταται λειτουργικές και μορφολογικές μεταβολές, οι οποίες οφείλονται στην προσπάθεια προσαρμογής στην έντονη άσκηση. Οι μεταβολές αυτές είναι ανάλογες του τύπου, της έντασης και της διάρκειας της άσκησης, ενώ εξαρτώνται ακόμα και από το φύλο του αθλητή.
Στην ισοτονική (δυναμική) άσκηση, όπως στους αγώνες δρόμου μακρών αποστάσεων, οι κύριες μεταβολές είναι εκείνες της χρόνιας υπερφόρτισης όγκου, δηλαδή η αύξηση της τελοδιαστολικής διαμέτρου της αριστερής (αλλά και της δεξιάς) κοιλίας, με ανάλογη αύξηση του πάχους των καρδιακών τοιχωμάτων, με αποτέλεσμα η σχέση μάζας προς όγκο να παραμένει αμετάβλητη.
Στην ισομετρική (στατική) άσκηση, όπως στην άρση βαρών, προέχουν οι συνέπειες της χρόνιας υπερφόρτισης πίεσης, δηλαδή η αύξηση του πάχους των τοιχωμάτων της αριστερής κοιλίας, χωρίς όμως αύξηση της τελοδιαστολικής διαμέτρου, με αποτέλεσμα η σχέση μάζας προς όγκο να αυξάνει.
Πρέπει να τονισθεί, ότι οι αθλητικές δραστηριότητες του συγκεκριμένου
αθλητή είναι συνήθως ένας συνδυασμός ισομετρικής και ισοτονικής άσκησης, κατά τη διάρκεια του αγωνίσματος ή της προπόνησης, με αποτέλεσμα να προκύπτει ένας συνδυασμός μορφολογικών μεταβολών σε κάθε περίπτωση. Οι αποκλίσεις από το <<φυσιολογικό>>, που συχνά παρατηρούνται στην καρδιολογική εξέταση αθλητών, είναι κατά κανόνα αποτέλεσμα προσαρμοστικών μηχανισμών στις αυξημένες απαιτήσεις απόδοσης καρδιακού έργου.
Η κλινική εξέταση συχνά αποκαλύπτει παρατεταμένη καρδιακή ώση,
αποτέλεσμα του σημαντικά αυξημένου όγκου παλμού. Ο καρδιακός ρυθμός είναι συνήθως βραδύς, ενώ συχνά υπάρχει ένα ήπιο συστολικό εξωθητικό φύσημα αυξημένης ροής στην πνευμονική. Τρίτος καρδιακός τόνος είναι αρκετά συχνό εύρημα, ενώ λιγότερο συχνά είναι ακουστός ένας τέταρτος καρδιακός τόνος που αποδίδεται στη <<φυσιολογική>> υπερτροφία. Στην ακτινογραφία, ο καρδιοθωρακικός δείκτης συχνά βρίσκεται στα ανώτερα φυσιολογικά όρια ή σπανιότερα είναι ελαφρά αυξημένος.
Το ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) των αθλητών εμφανίζει μεγάλη ποικιλία ευρημάτων, τα οποία κυρίως αποδίδονται στην αύξηση του παρασυμπαθητικού και τη μείωση του συμπαθητικού τόνου καθώς επίσης στη σχετική υπερτροφία. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα τα ευρήματα υποχωρούν μετά από διακοπή της άσκησης για μερικούς μήνες.
Φλεβοκομβική βραδυκαρδία παρατηρείται στην πλειοψηφία των αθλητών και στην 24ωρη καταγραφή κατά Holter το 37% εμφανίζει φλεβοκομβικές παύσεις μεγαλύτερες των 2 δευτερολέπτων. Πρώτου βαθμού κολποκοιλιακός αποκλεισμός είναι αρκετά συχνό εύρημα (6-33%), ενώ σπανιότερα παρατηρείται δεύτερου βαθμού (κυρίως Mobitz I). Παρά τη σημαντικά μεγαλύτερη επίπτωση τρίτου βαθμού κΚ αποκλεισμού στους αθλητές συγκριτικά με το γενικό πληθυσμό, είναι εξαιρετικά σπάνιο εύρημα (0.02%) και η παρουσία του απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση. Ατελές RBBB παρατηρείται αρκετά συχνά. Ηλεκτροκαρδιογραφικές ενδείξεις υπερτροφίας της αριστερής αλλά και της δεξιάς κοιλίας, (αύξηση των δυναμικών στις αντίστοιχες απαγωγές), αναφέρονται στο 10-80% των αθλητών. Διαταραχές επαναπόλωσης αποτελούν ιδιαίτερα συχνό εύρημα, κυρίως του τύπου της πρώιμης επαναπόλωσης και των ψηλών οξυκόρυφων Τ, ενώ λιγότερο συχνά παρατηρείται μικρή πτώση του S-T διαστήματος και διφασικά Τ στις αριστερές προκάρδιες απαγωγές. Βαθειά συμμετρικά αρνητικά κύματα Τ συνήθως οφείλονται σε παθολογικά αίτια και απαιτείται πλήρης διερεύνηση.
Το ηχοκαρδιογράφημα στους αθλητές συχνά εμφανίζει σημαντικές διαφορές σε σύγκριση με το ηχοκαρδιογράφημα υγιών ατόμων που δεν ασκούνται, κυρίως ως προς τις διαστάσεις των καρδιακών κοιλοτήτων και το πάχος των τοιχωμάτων της αριστερής κοιλίας. Στη μεγάλη όμως πλειοψηφία των περιπτώσεων η διάταση και η υπερτροφία των κοιλιών είναι οριακή, χωρίς σαφή απόκλιση από τα ανώτερα φυσιολογικά όρια. Η διακοπή της άσκησης οδηγεί ταχύτατα σε υποστροφή της υπερτροφίας και μείωση των διαστάσεων όλων των καρδιακών κοιλοτήτων. Τα ηχοκαρδιογραφικά ευρήματα σε αθλητές συχνά δημιουργούν θέμα διαφορικής διάγνωσης από παθολογικές καταστάσεις, οι οποίες περιγράφονται στη συνέχεια σαν αίτια αιφνίδιου θανάτου.

Αίτια αιφνίδιου καρδιακού θανάτου στην άθληση

Μια σειρά καρδιακών παθήσεων έχουν ενοχοποιηθεί σαν πιθανά αίτια αιφνίδιου καρδιακού θανάτου στη διάρκεια αθλητικής δραστηριότητας ή αμέσως μετά. Πρόκειται για νοσήματα του μυοκαρδίου, των στεφανιαίων, των βαλβίδων, του ερεθισματαγωγού συστήματος και του αορτικού τοιχώματος. Σ’ ένα μικρό αλλά αξιόλογο ποσοστό περιπτώσεων δεν αποκαλύπτεται καμιά ανωμαλία .
Στα παιδιά, τους εφήβους και τους νεαρούς ενηλίκους, πρώτη σε συχνότητα αιτία είναι η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια (50% περίπου των συμβαμάτων). Ακολουθούν οι συγγενείς ανωμαλίες των στεφανιαίων, το σύνδρομο Marfan, η <<αρρυθμιογόνος>> δυσπλασία της δεξιάς κοιλίας, η μυοκαρδίτιδα και η διατατική μυοκαρδιοπάθεια. Σπανιότερα αίτια είναι η στένωση της αορτικής βαλβίδας, το σύνδρομο WPW, η πρόπτωση της μιτροειδούς, το σύνδρομο μακρού Q-T, η στεφανιαία νόσος και η σαρκοείδωση. Στα ασαφή αίτια αιφνίδιου θανάτου στην άθληση περιλαμβάνονται η <<ιδιοπαθής>> υπερτροφία της αριστερής κοιλίας, (υπερβολική πάχυνση των τοιχωμάτων χωρίς ιστολογική εικόνα υπερτροφικής μυοκαρδιοπάθειας) και η <<ιδιοπαθής>> κοιλιακή μαρμαρυγή. Ισχυρή πλήξη στο θώρακα μπορεί να προκαλέσει καρδιακό τραύμα, συνήθως ρήξη καρδιακού ή αορτικού τοιχώματος, περικαρδίου ή και στεφανιαίας αρτηρίας. Επίσης, πλήξη στο προκάρδιο, που ισοδυναμεί με ελάχιστη ηλεκτρική ενέργεια, μπορεί σπάνια να προκαλέσει κοιλιακή μαρμαρυγή χωρίς θωρακικό ή καρδιακό τραύμα (cardiac concussion). Τέλος μεγάλο ποσοστό αιφνιδίων θανάτων φαίνεται να προκαλείται από τη χρήση αναβολικών,  κοκαίνης και άλλων φαρμακευτικών ουσιών που χορηγούνται στους αθλητές, καθώς ο αθλητισμός όλο και περισσότερο εμπορευματοποιείται.
Στις μεγαλύτερες ηλικίες, η σημαντικότερη αιτία αιφνίδιου θανάτου στους αθλητές είναι η στεφανιαία νόσος (80% των περιπτώσεων σε άτομα μεγαλύτερα των 35 ετών). Παρά την αναμφισβήτητη ευεργετική της επίδραση στο καρδιαγγειακό σύστημα, η άσκηση δεν προκαλεί <<ανοσία>> στη στεφανιαία νόσο. Θα πρέπει να θυμόμαστε πως και ένας μαραθωνοδρόμος μπορεί να υποστεί οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, ιδιαίτερα όταν έχει άλλους ισχυρούς παράγοντες κινδύνου.
Ο σπασμός των στεφανιαίων, που αποδίδεται στις συνθήκες έντονου και παρατεταμένου σωματικού και ψυχικού stress της άθλησης, ενοχοποιείται για μερικές περιπτώσεις.
Ασθενείς  με χειρουργηθείσες κυανωτικές  συγγενείς καρδιοπάθειες, όπως τετραλογία Fallot και μετάθεση των μεγάλων αγγείων, εμφανίζουν σε μικρό ποσοστό αιφνίδιο θάνατο κατά τη διάρκεια σωματικής προσπάθειας ή αθλητικής δραστηριότητας.

Συμπεράσματα – Απόψεις 

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι η καρδιολογική εξέταση των αθλητών ή των ατόμων κάθε ηλικίας που πρόκειται να αθληθούν δεν είναι εξέταση ρουτίνας και βέβαια σε καμία περίπτωση και με καμία δικαιολογία δεν πρέπει να δίνονται πιστοποιητικά χωρίς εξέταση.
Δυστυχώς, όπως φαίνεται από την ανάλυση των επιμέρους αιτίων, ένα σημαντικό ποσοστό αιφνίδιων θανάτων είναι ιδιαίτερα δύσκολο ή και αδύνατο να προληφθούν, ακόμα και αν έχει προηγηθεί λεπτομερής καρδιολογικός έλεγχος και φυσικά εκεί δεν τίθεται θέμα ιατρικής ευθύνης. Σε περιπτώσεις κυρίως κορυφαίων αθλητών, που η συνεχής παρουσία τους στην ομάδα θεωρείται καθοριστική, ο γιατρός μπορεί να δεχθεί ισχυρότατες πιέσεις να τους επιτρέψει να αγωνίζονται. Αθλητές έχουν χάσει τη ζωή τους σε τέτοιες περιπτώσεις και γιατροί έχουν μηνυθεί γιατί τους επέτρεψαν τη συνέχιση της αθλητικής δραστηριότητας.
Φαίνεται ότι σε κάθε χώρα υφίσταται διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης του προαθλητικού καρδιολογικού ελέγχου. Η Ιταλία είναι η μόνη χώρα που εφαρμόζει ένα τεράστιο πρόγραμμα υποχρεωτικού προληπτικού καρδιολογικού ελέγχου, ανά έτος, για όλους τους αθλητές, που περιλαμβάνει ηχοκαρδιογράφημα και δοκιμασία κόπωσης. Τελείως διαφορετικά αντιμετωπίζεται το πρόβλημα στις ΗΠΑ, όπου ο προαθλητικός έλεγχος γίνεται από γενικούς γιατρούς ή και από νοσηλευτές διαφόρων ειδικοτήτων με βάση τη συμπλήρωση εντύπων με ερωτήσεις που σχετίζονται με το ιστορικό (οικογενειακό και ατομικό), τα πιθανά συμπτώματα κυρίως κατά ή μετά την αθλητική δραστηριότητα (συγκοπή, ζάλη, προκάρδιο άλγος, δυσφορία και αίσθημα παλμών) και την κλινική εξέταση. Παρ΄ότι αναγνωρίζεται η ιδιαίτερα περιορισμένη διαγνωστική δυνατότητα του ιστορικού και της κλινικής εξέτασης για την ανίχνευση των παθολογικών καταστάσεων που ευθύνονται για τον αιφνίδιο θάνατο στην άθληση, ή σε ευρείας κλίμακας εφαρμογή ηχοκαρδιογραφήματος δεν συστήνεται από την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία για δύο λόγους: 1ον θεωρείται ιδιαίτερα δαπανηρή η διενέργεια αυτών των εξετάσεων σε ένα τόσο μεγάλο πληθυσμό με δεδομένο το μεγάλο κόστος αυτών των εξετάσεων στις ΗΠΑ. 2ον  Η λήψη  ηχοκαρδιογραφήματος χωρίς κλινικές ενδείξεις μπορεί να οδηγήσει σε ένα τεράστιο αριθμό υπερδιαγνώσεων με ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες για την αθλητική καριέρα και την ψυχική υγεία των εξεταζομένων και των οικογενειών τους.
Στο τμήμα συγγενών καρδιοπαθειών της καρδιολογικής κλινικής του νοσοκομείου μας πραγματοποιούμε κάθε χρόνο ένα πολύ μεγάλο αριθμό προληπτικών καρδιολογικών ελέγχων σε αθλητές νεαρής ηλικίας και σε μαθητές σχολείων από τη μείζονα περιφέρεια του Πειραιά. Έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε μια ηχοκαρδιογραφική εκτίμηση σε όλους τους αθλητές αμέσως μετά την κλινική εξέταση. Πιστεύουμε ότι σ’ αυτές τις περιπτώσεις, εφ’ όσον έχει προηγηθεί προσεκτική λήψη ιστορικού, αντικειμενική εξέταση και ΗΚΓ, ο ίδιος γιατρός,  διαθέτοντας πολύ λίγο χρόνο, μπορεί να πραγματοποιήσει μια αξιόπιστη ηχοκαρδιογραφική εξέταση. Τα πλεονεκτήματα αυτής της τακτικής είναι: η αποφυγή των επανεξετάσεων στα τόσο συχνά <<αθώα φυσήματα>>, η έγκαιρη διάγνωση παθολογικών καταστάσεων χωρίς σαφείς κλινικές εκδηλώσεις και το αίσθημα ασφάλειας που δημιουργείται στον αθλητή, στην οικογένειά του (που συχνά απαιτεί την εξέταση), και στο γιατρό που τον εξέτασε. Επανεξέταση συστήνουμε μετά από τριετία για τους συστηματικά αθλούμενους με φυσιολογικά ευρήματα, εφ’ όσον βέβαια δεν υπάρχουν ή δεν προκύπτουν στη συνέχεια στοιχεία που να δικαιολογούν επανεκτίμηση.
Από την άλλη μεριά πρέπει με έμφαση να τονισθεί ότι το ηχοκαρδιογράφημα με τα τελειότερα σύγχρονα μηχανήματα, ακόμα και από έμπειρο εξεταστή, δεν αναπληρώνει το καλό ιστορικό, την προσεκτική κλινική εξέταση και την προσεκτική εκτίμηση του ΗΚΓ . Δυστυχώς όσο η τεχνολογία προχωρεί η κλινική προσέγγιση του ασθενούς υποτιμάται, με αποτέλεσμα η εργαστηριακή εκτίμηση (στην προκειμένη περίπτωση το ηχοκαρδιογράφημα) να γίνεται «στα τυφλά», να σπαταλάτε περισσότερος χρόνος και τελικά να αυξάνει υπερβολικά κυρίως ο αριθμός των ψευδώς θετικών, αλλά και των ψευδώς αρνητικών απαντήσεων. Από την εμπειρία μας στον ελληνικό χώρο υπάρχει ήδη ένας ιδιαίτερα  μεγάλος αριθμός ατόμων με ηχοκαρδιογραφικές υπερδιαγνώσεις στον προαθλητικό έλεγχο, συχνότερη από τις οποίες είναι η «πρόπτωση μιτροειδούς» και η «ήπια ανεπάρκεια μιτροειδούς, τριγλώχινας και πνευμονικής» που ενώ αποτελούν αθώα ηχοκαρδιογραφικά ευρήματα δυστυχώς πολύ συχνά περιγράφονται σαν παθολογικά ευρήματα με ιδιαίτερα δυσάρεστες συνέπειες: Αθλητές σταματούν να αθλούνται πρόσκαιρα ή οριστικά, γονείς και παιδιά ταλαιπωρούνται με πολλαπλές επανεξετάσεις και οικογένειες ζουν το άγχος της ανύπαρκτης «καρδιοπάθειας» ενός παιδιού, έφηβου ή νεαρού ενήλικα. Πρέπει το συμπέρασμα της υπερηχοκαρδιογραφικής μελέτης να είναι σαφές , όπως : «Μελέτη με φυσιολογικά ευρήματα» ή τουλάχιστον «Μελέτη χωρίς παθολογικά ευρήματα» . Συμπεράσματα μελετών που αναφέρουν πολλά ευρήματα ή ευρήματα του τύπου «ήπια ή ελαχίστη ανεπάρκεια ή διαφυγή μιτροειδούς  ή τριγλώχινας ή πνευμονικής», «προπτωσική συμπεριφορά» κ.ά. δημιουργούν σύγχυση, αβεβαιότητα και ανασφάλεια όχι μόνο στον ίδιο τον αθλητή και την οικογένειά του αλλά και σε παιδιάτρους , παθολόγους, προπονητές κτλ.
Οι νέοι, αλλά και άνθρωποι κάθε ηλικίας, αθλούνται σήμερα περισσότερο και εντονότερα από κάθε άλλη εποχή, ενώ προβλέπεται μεγαλύτερη συμμετοχή τα επόμενα χρόνια. Ο αιφνίδιος θάνατος στην άθληση είναι ένα σπάνιο αλλά ιδιαίτερα τραγικό γεγονός. Η καρδιολογική εξέταση των αθλητών δεν είναι εξέταση ρουτίνας και απαιτεί γνώσεις και προσοχή. Ενδείξεις καρδιακής νόσου πρέπει να οδηγούν στη διενέργεια και άλλων εξετάσεων, όπως ηχοκαρδιογραφήματος, δοκιμασίας κόπωσης και καταγραφής Holter. Εάν παρ΄όλο τον έλεγχο παραμένουν αμφιβολίες, η διακοπή της άθλησης για χρονική περίοδο 3-6 μηνών και επανεκτίμηση είναι η καλύτερη τακτική. Η δοκιμασία κόπωσης είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε όλους τους άντρες ηλικίας μεγαλύτερης των 35 ετών που γυμνάζονται και υποχρεωτική όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου στεφανιαίας νόσου.  . Από την άλλη μεριά, πρέπει να αποφεύγονται οι <<υπερδιαγνώσεις>> που μπορούν να καταστρέψουν την καριέρα και τη ψυχική ισορροπία ενός αθλητή, όπως και οι χωρίς ενδείξεις, συχνά επαναλαμβανόμενες παρακλινικές εξετάσεις σε κάθε άτομο με αθλητική δραστηριότητα.

 

Μεσογειακή διατροφή για το παιδί: tips για τους γονείς

Μεσογειακή διατροφή για το παιδί: tips για τους γονείς
της Φέννιας Μπόρα

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, η οποία διεξήχθει στην Ελλάδα, οι άνθρωποι που ακολουθούν «τη μεσογειακή δίαιτα – διατροφή» ζουν περισσότερα χρόνια από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Όμως το κύριο ερώτημα είναι, από τι ακριβώς αποτελείται η μεσογειακή δίαιτα και γιατί έχει τόσο θεαματικά αποτελέσματα?
Η μεσογειακή δίαιτα δεν είναι ένα διατροφικό ή διαιτητικό πρόγραμμα, αλλά ένα σύνολο διατροφικών συνηθειών τις οποίες οι λαοί της Μεσογείου ακολουθούν από την αρχαιότητα, ξεκινώντας από την Κρήτη και τη Νότια Ιταλία στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η περιοχή της Μεσογείου αποτελείται από τουλάχιστον 16 χώρες. Ποικίλλες είναι οι διατροφικές συνήθειες μεταξύ αυτών των λαών, ανάλογα με τον πολιτισμό, την εθνικότητα αλλά και τη θρησκεία. Βέβαια, υπάρχουν μερικά κοινά χαρακτηριστικά για όλους αυτούς τους λαούς:
1. Κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, όσπριων, ξηρών καρπών, σπόρων, ψωμιού και άλλων δημητριακών.
2. Ελαιόλαδο που χρησιμοποιείται για το μαγείρεμα και τις σαλάτες.
3. Μέτριες ποσότητες ψαριού (+λιπαρά ψάρια) (5-6 φορές την εβδομάδα), αλλά μικρές ποσότητες κρέατος (2-4 φορές το μήνα).
4. Χαμηλές προς μέτριες ποσότητες τυριών και γιαουρτιών με πολλά λιπαρά.
5. Μέτρια κατανάλωση κρασιού, συνήθως με τα γεύματα (>18 ετών) (1-2 ποτήρια).
6. Κατανάλωση τοπικών, εποχιακών, φρέσκων προϊόντων (φρούτα και λαχανικά, 5-9 μερίδες την ημέρα).
7. Δραστήρια ζωή – φυσική άσκηση – αθλητισμός.

Πώς μπορούν όμως οι νέοι γονείς να βοηθήσουν το παιδί τους να τρώει σωστά σύμφωνα βέβαια με όσα ειπώθηκαν παραπάνω?
Χρήσιμα tips
• Χρησιμοποιούμε λιγότερο λίπος, αλάτι και ζάχαρη.
• Προετοιμάζουμε κανονικές μερίδες μαγειρεμένου φαγητού.
• Προσφέρουμε υγειϊνά ροφήματα (νερό, γάλα, χυμό αποφεύγοντας τα αναψυκτικά).
• Συμπεριλμβάνουμε υγειινά snacks (φρούτα, sticks λαχανικών, μπάρες δημητριακών, ολικής αλέσεως κρακεράκια – μπισκοτάκια).
• Μετριάζουμε το έτοιμο – γρήγορο φαγητό.
• Μετριάζουμε τα προϊόντα υψηλά σε ζάχαρη (γλυκά, σοκολάτες, καραμέλες).
• Προετοιμάζουμε τα γεύματα μαζί με το παιδί. Έτσι είναι πιο πιθανό να καταναλώσει το φαγητό που ήδη έχει ετοιμάσει. Προτιμούμε να τρώμε όλοι μαζί σαν οικογένεια.
• Προτείνουμε ένα σπορ με το οποίο μπορεί να ασχοληθεί 2-3 φορές την εβδομάδα.
• Προτρέπουμε το παιδί να κοιμάται περισσότερες ώρες, κυρίως το βράδυ (8 ώρες το λιγοτερο).
• Δεν προσφέρουμε φαγητό ως επιβράβευση για κάποια καλή πράξη ή καλή επίδοση στο σχολείο.
• Μειώνουμε το χρόνο που το παιδί βλέπει τηλεόραση ή παίζει βιντεοπαιχνίδια.

 

Βιβλιογραφία

Ministry of Health and Wellfare (1999). Dietary guidelines for adults in Greece. Archives of Hellenic Medicine, 16(5), 516-524.

National Institute of Diabetes, Digestive and Kidney Diseases (2012). Helping your child: tips for parents. [online].
http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/weight-control/helping-your-child-tips-parents/Pages/helping-your-child-tips-for-parents.aspx#c [Accessed 26 September 2015].

Trichopoulou A, Costacou T, Bamia C, Trichopoulos D. (2003) Adherence to a Mediterranean diet and survival in a Greek population. New England Journal of Medicine 348, 2599-2608.

Willett WC, Sacks F, Trichopoulou A, Drescher G, Ferro-Luzzi A, Helsing E, Trichopoulos D. (1995). Mediterranean diet pyramid: a cultural model for healthy eating. American Journal of Clinical Nutrition, 61(6), 1402S-1406S.

Φέννια Μπόρα
Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής (BSc) – Κλινική Διαιτολόγος – Διατροφολόγος (BSc, MSc)

https://www.facebook.com/Bfoodgym